เปิดศักราชกองทัพธรรมพระกรรมฐาน

ภาคที่ท่านไปสั่งสอน

ด้วยความที่ท่านหวัง เพื่อให้เป็นประโยชน์ แก่ชนเป็นอันมาก เหตุนั้น ท่านจึงไม่อยู่เป็นที่เป็นทาง หลักแหล่ง เฉพาะแห่งเดียว เที่ยวไปเพื่อประโยชน์แก่ชนในสถานที่นั้น ๆ ดังนี้

อารามสถานที่องค์หลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต พำนักและจำพรรษาในกรุงเทพฯ

วัดบรมนิวาส เขตปทุมวัน กรุงเทพฯ

องค์หลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต ได้มาพำนักยัง วัดบรมนิวาส
เพื่อศึกษาและแลกเปลี่ยนข้อธรรมกับ พระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (จันทร์ สิริจนฺโท)
ในภายหลังท่านเจ้าคุณอุบาลีฯ ได้ยกย่องในคุณธรรมขององค์หลวงปู่มั่น ให้ปรากฏในกาลต่อมา
อ่านเรื่องราวเพิ่มเติม คลิ๊ก

องค์หลวงปู่มั่น ได้มาจำพรรษาร่วมกับ พระปัญญาพิศาลเถร (หนู ฐิตปญฺโญ)
อดีตเจ้าอาวาสวัดปทุมวนาราม ขณะที่จำพรรษาอยู่นั้น ได้เดินด้วยเท้าจากวัดปทุมวนาราม
ด้วยเส้นทางถนนพระรามที่ ๑ ในปัจจุบัน มายังวัดบรมนิวาส
เพื่อศึกษาและสนทนาธรรมกับท่านเจ้าคุณพระอุบาลีฯ
อ่านเรื่องราวเพิ่มเติมที่ คลิ๊ก

๑. ณ กาลสมัยนั้นท่านอาจารย์ใหญ่ อยู่วัดเลียบนั้นมานาน จึงได้เข้าไปจำพรรษา ที่กรุงเทพฯ และทางเขาพระงาม จังหวัดลพบุรี จนถึง พ.ศ. ๒๔๕๗ ครั้นแล้วท่านจึงมาหาสหธรรม ทางอุบลราชธานี จำพรรษาที่ วัดบูรพา ในจังหวัดนั้น เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๕๘ ท่านมีพรรษาได้ ๒๕ พรรษา

วัดบูรพา อ.เมือง จ.อุบลราชธานี

เป็นวัดแรกที่องค์หลวงปู่มั่น ได้เริ่มศิษย์ในแผ่นดินอีสาน
ได้แก่ พระอาจารย์สิงห์ ขนฺตฺยาคโม หลวงปู่ดูลย์ อตุโล
อ่านเรื่องราวเพิ่มเติมที่ คลิ๊ก

๒. พรรษาที่ ๒๖ พ.ศ. ๒๔๕๙ จำพรรษาที่ ภูผากูด (ปัจจุบัน คือ วัดถ้ำจำปากันตสีลาวาส อ.หนองสูง จ.มุกดาหาร)

บริเวณถ้ำแม่ขาว

วัดถ้ำจำปา ภูผากูด อ.หนองสูง จ.มุกดาหาร

องค์หลวงปู่มั่นท่านได้จำพรรษากับองค์หลวงปู่เสาร์ เพื่อถวายข้อธรรมที่องค์หลวงปู่เสาร์ยังติดขัด
โดยท่านเองได้ปฏิบัติตนเช่นเดียวกับพระใหม่ ปฏิบัติต่อพระอาจารย์
เช่น การหาบน้ำ สรงน้ำถวาย อีกทั้ง องค์หลวงปู่มั่น ยังได้พาแม่ชีคำ แก่นแก้ว โดยมมารดา
มารับการอบรมอยู่ในการดูแลขององค์หลวงปู่เสาร์ด้วย
โดยปรากฏ ถ้ำแม่ขาว ที่กล่าวกันว่าเป็นที่อาศัยของโยมแม่ ยังคงอยู่จนถึงปัจจุบัน
อ่านเรื่องราวเพิ่มเติมที่ คลิ๊ก

๓. พรรษาที่ ๒๗ พ.ศ. ๒๔๖๐ จำพรรษาที่บ้านดงปอ "ห้วยหลวง" อำเภอเพ็ญ (ปัจจุบัน จังหวัดอุดรธานี)

บ้านดงปอ ห้วยหลวง อ.เพ็ญ จ.อุดรธานี

๔. พรรษาที่ ๒๘ พ.ศ. ๒๔๖๑ จำพรรษาที่ถ้ำผาบิ้ง เมืองเลยอยู่องค์เดียว (ปัจจุบัน วัดถ้ำผาบิ้ง อ.วังสะพุง จ.เลย)

วัดถ้ำผาบิ้ง อ.วังสะพุง จ.เลย

เป็นสถานที่องค์หลวงปู่มั่น มาวิเวกเพียงรูปเดียว
ทั้งในช่วงที่ท่านยังบำเพ็ญเพียรเด็ดเดี่ยว และช่วงที่ท่านเริ่มเผยแผ่ธรรมแล้ว
อ่านเรื่องราวเพิ่มเติมที่ คลิ๊ก

๕. พรรษาที่ ๒๙ พ.ศ. ๒๔๖๒ จำพรรษาที่บ้านค้อ อำเภอบ้านผือ (ปัจจุบัน คือ วัดป่าสาระวารี อ.บ้านผือ จ.อุดรธานี) พระอาจารย์สิงห์ ขนฺตยาคโม พระอาจารย์สุวรรณ สุจิณฺโณ พระอาจารย์ตื้อ อจลธมฺโม พระอาจารย์แหวน สุจิณฺโณ พระอาจารย์หนู มาศึกษา

วัดป่าสาระวารี บ้านค้อ อ.บ้านผือ จ.อุดรธานี

ปัจจุบันยังปรากฏพระพุทธรูปหิน ที่กล่าวกันว่า
องค์หลวงปู่มั่น เป็นผู้แกะสลัก
และกุฏิเก่าที่องค์หลวงปู่มั่นเคยพำนัก
อ่านเรื่องราวเพิ่มเติมที่ คลิ๊ก

๖. พรรษาที่ ๓๐ พ.ศ. ๒๔๖๓ จำพรรษาที่ อำเภอท่าบ่อ หนองคาย

๗. พรรษาที่ ๓๑ พ.ศ. ๒๔๖๔ จำพรรษาที่ บ้านห้วยทราย อำเภอมุกดาหาร (ปัจจุบัน คือ วัดป่าหนองน่อง อ.คำชะอี จ.มุกดาหาร)

เสนาสนะป่าบ้านห้วยทราย อ.คำชะอี จ.มุกดาหาร

ภายหลังได้ร้างลง ปัจจุบันได้รับการฟื้นฟูขึ้นมา
เป็นวัดอีกครั้งแล้วในนาม วัดป่าหนองน่อง
อ่านเรื่องราวเพิ่มเติมที่ คลิ๊ก

๘. พรรษาที่ ๓๒ พ.ศ. ๒๔๖๕ จำพรรษาที่ตำบลหนองลาด อำเภอสว่างแดนดิน จังหวัดสกลนคร พระอาจารย์มหาปิ่น ปญฺญาพโล ออกจากเรียน (ได้เปรียญธรรม ๕ ประโยค) แล้วมาศึกษา สำหรับปีนี้ มีพระเข้ามาศึกษากันมาก

เสนาสนะป่าบ้านหนองลาด อ.วาริชภูมิ จ.สกลนคร

ต่อมาได้ย้ายสถานที่ตั้งมาอยู่ยัง วัดราษฎร์ประชาสามัคคี
บริเวณที่เคยเป็นเสนาสนะเดิมสมัยหลวงปู่มั่น ได้มาจำพรรษา
ปัจจุบันอยู่ในบริเวณ โรงเรียนบ้านหนองลาดวิทยาคาร อ.วาริชภูมิ จ.สกลนคร
อ่านเรื่องราวเพิ่มเติมที่ คลิ๊ก

๙. พรรษาที่ ๓๓ พ.ศ. ๒๔๖๖ จำพรรษาที่ เมืองหนองบัวลำภู จังหวัดอุดรธานี (ปัจจุบัน คือ วัดมหาชัย อ.เมือง จ.หนองบัวลำภู) พระอาจารย์กู่ ธมฺมทินฺโน พระอาจารย์หลาย ยาพ่อหลวงวิจารณ์ พระอาจารย์เทสก์ เทสรํสี เข้ามาศึกษา

วัดมหาชัย อ.เมือง จ.หนองบัวลำภู

เดิมคือ เสนาสนะป่าบ้านหนองบัวลำภู อ่านเรื่องราวเพิ่มเติมที่ คลิ๊ก

๑๐. พรรษาที่ ๓๔ พ.ศ. ๒๔๖๗ จำพรรษาที่ บ้านค้อ อำเภอบ้านผือ มีผู้มาศึกษาบ้าง (ปัจจุบัน คือ วัดป่าสาระวารี อ.บ้านผือ จ.อุดรธานี)

๑๑. พรรษาที่ ๓๕ พ.ศ. ๒๔๖๘ จำพรรษาที่ อำเภอท่าบ่อ (ปัจจุบัน คือ วัดอรัญญวาสี อ.ท่าบ่อ จ.หนองคาย) พระอาจารย์ฝั้น อาจาโร พระอาจารย์กว่า สุมโน พระอาจารย์อุ่น พระอาจารย์อ่อน ญาณสิริ พระอาจารย์หอม เข้ามาศึกษา

วัดอรัญญวาสี อ.ท่าบ่อ จ.หนองคาย

กุฏิที่องค์หลวงปู่มั่น ได้เคยพำนัก ปัจจุบันได้ชำรุดทรุดโทรมพังลงไปแล้ว
อ่านเรื่องราวเพิ่มเติมที่ คลิ๊ก

๑๒. พรรษาที่ ๓๖ พ.ศ. ๒๔๖๙ จำพรรษาที่ บ้านสามผง อำเภอท่าอุเทน (ปัจจุบัน คือ วัดโพธิ์ชัย อ.ศรีสงคราม จ.นครพนม) พระอาจารย์เกิ่ง อธิมุตฺตโก (เคยเป็นอุปัชฌาย์) ยกวัดญัตติหมดทั้ง ๑๓ องค์ พระอาจารย์สีลา อิสฺสโร พระอาจารย์พร พระอาจารย์ยาคูดี พระอาจารย์กงมา จิรปุญฺโญ พระอาจารย์จำปี เข้ามาศึกษา

วัดโพธิ์ชัย บ้านสามผง อ.ศรีสงคราม จ.นครพนม
รูปอุโบสถ และหอไตรไม้หลังเดิมที่ พระอาจารย์เกิ่ง สร้างถวายองค์หลวงปู่เสาร์
ณ สถานที่นี้ได้เกิดเหตุการณ์สำคัญที่เรียกว่า พลิกแผ่นดินบ้านสามผง
อ่านเรื่องราวเพิ่มเติมที่ คลิ๊ก

๑๓. พรรษาที่ ๓๗ พ.ศ. ๒๔๗๐ จำพรรษาที่บ้านหนองขอน อำเภอบุ่ง อุบลราชธานี (ปัจจุบัน วัดสิทธิยาราม บ้านหนองขอน อ.เมือง จ.อำนาจเจริญ)

วัดสิทธิยาราม บ้านหนองขอน อ.เมือง จ.อำนาจเจริญ

ภายหลังออกจากวัดสิทธิยารามองค์หลวงปู่มั่นเริ่มปรารภถึงคุณธรรมภายในว่า
"กำลังยังไม่พอ"ควรที่จะออกจากหมู่คณะ มุ่งปฏิบัติอย่างเด็ดเดี่ยวอีกครั้ง
อ่านเรื่องราวเพิ่มเติมที่ คลิ๊ก

<หน้าก่อน : หน้าหลัก : หน้าต่อไป >